Safranbolu ve Yenipazar'da Yaşayan Yörüklerin Törensel Yemekleri

Bu çalışmada Safranbolu ve Yenipazar'da yaşayan Yörüklerin törensel yemekleri incelenmiş, Yörükler hakkında literatür taraması yapılmış ve yemek reçeteleri araştırılmıştır. Safranbolu ilçesine bağlı Yörük köyü ve Yenipazar ilçesinde yaşayan Karaçakal Yörükleriyle görüşme formu aracılığıyla görüşmeler yapılmıştır.
Çalışma önsözü; giriş, üç bölüm, sonuç ve bulgulardan oluşmaktadır.
Giriş bölümünde kültür, yemek kültürü ve ritüel kavramı hakkında kısaca bilgiler verilmiştir. Ayrıca Safranbolu ve Yenipazar ilçelerinin tarihçesi, coğrafi özellikleri ve ekonomisi aktarılmıştır. Tarihsel süreçte Yörük kavramından, Yörüklerin soy ağacından, Yörük Köyü ve Karaçakal Yörükleri hakkında bilgiler verilmiştir. Törensel yemekler ve törensel yemeklerin yapımında kullanılan yöresel araçlar aktarılmıştır.
Birinci bölüm doğum ana başlığı altında doğum öncesi, doğum ve doğum sonrası esnasında yapılan yeme içme uygulamaları ile Anadolu'da uygulanan pratikler incelenmiştir. Kısırlık durumu, çocuğun cinsiyetini belirleme, hamile kadının yemekten kaçındıkları, doğum anı, göbek bağı, banyo ve tuzlama, lohusa şerbeti, kurban kesme, kırk basması, kırklama, diş hediği sünnet ve askere uğurlamada yapılan törensel yemek ritüelleri bahsedilmiştir.
İkinci bölüm düğün ana başlığı altında Yörüklerde düğünler etrafında oluşan toylar incelenmiştir. Evlenecek kişide aranan özellikler, kız isteme, nişan geleneği, düğüne çağırma(okuntu), bayrak dikmek, kına gecesi, düğün yemekleri, düğün merasimi, gerdek gecesi ve düğün sonrası ziyaretlerde yapılan ritüel ve uygulamalar aktarılmıştır.
Üçüncü bölümde inceleme alanımıza giren Yörüklerde ölüm etrafında oluşan yeme içme ritüelleri incelenmiştir. Ölümü düşündüren belirtiler, Ölümü uzaklaştırmak, ölecek hastaya yapılan uygulamalar, ölüm anı, ölüyü defnetmeye hazırlık, ölünün defnedilmesi ve ölü evinde üç, yedi, kırk ve elli iki geleneğinde yapılan törensel uygulamalardan bahsedilmiştir.
Bulgular kısmında Safranbolu ve Yenipazar Yörüklerinin törensel yemek kültürleri hakkında edinilen bilgilere yer verilmiştir. Katılımcıların demografik özellikleri ve betimsel bulgular aktarılmıştır. Geçiş dönemlerinde yapılan törensel yemekler ve ritüeller bahsedilmiştir.
Sonuç kısmında doğum öncesi dönemden başlayarak ölümle sonuçlanan süreç boyunca Yörüklerin yaptıkları törensel yemekler ve ritüellerden bahsedilmiştir. Yörük Köyü ve Karaçakal Yörükleri hakkında ulaşılan uygulamalar, ritüeller ve yemekler ortaya konmuştur. Her iki yörede de en çok doğumla ilgili ritüellere karşılaşılmıştır.

(Tanıtım Bülteninden)