Yeni Lisan Hareketinin İzmir Cephesinden Bir Ses: Gençlik Dergisi

II. Meşrutiyet dönemi, Osmanlı fikir hayatında yalnızca siyasal bir rejim değişikliği ile sınırlı kalmayan aynı zamanda dil, edebiyat ve millî kimlik tasavvurunun yeniden kurulmasını da içeren, oldukça kapsamlı ve derinlikli sonuçları olan bir dönüşüm sürecini ifade etmektedir. Bu dönemde dilin sadeleştirilmesi ve edebiyatın millî bir zemine oturtulması yönündeki arayışlar, Selanik’te Genç Kalemler çevresinde sistemli bir programa dönüşür; “Yeni Lisan” başlığı altında hem teorik hem de pratik bir hareket hâlini alır. Ancak Yeni Lisan Selanik merkezli dar bir çevreyle sınırlı kalmamış, kısa süre içinde taşra basınında da geniş yankı bulmuştur.

Elinizdeki eser, II. Meşrutiyet sonrasında İzmir’de yayımlanan Gençlik Dergisi’nin, Yeni Lisan hareketinin Selanik dışındaki en erken ve en bilinçli temsil örneklerinden biri olduğunu ortaya koymayı hedeflemektedir. Üç sayı ile sınırlı kalmış olmasına rağmen Gençlik, Yeni Lisan hareketinin coğrafi yayılımını ve merkez-taşra ilişkisini yeniden düşünmeye imkân
veren önemli bir eşik metni niteliğindedir. Bu çalışma, söz konusu dergiyi kısa ömrüne rağmen Türkçenin sadeleşme tarihinde Selanik ile İzmir arasında kurulan fikrî hattın somut bir belgesi olarak değerlendirmektedir.